Modal verbs: can, may, must

Exercises

1. Complete the sentences using can, could, be able to

1.John has traveled a lot. He can speak four languages.

2.I haven’t been able to sleep very well lately.

3. She can drive, but she hasn’t got a car.

4. I can’t see you on Friday, but I will be able to meet you on Saturday.

5. You look tired. – Yes, I couldn’t sleep last night.

6.I was feeling sick yesterday. I couldn’t eat anything.

7.They didn’t want to come with us, but we can persuade them.

2. Use may or might

1.I was surprised, that Sarah wasn’t at the meeting.- She might not have known about it.

2. He may be in the office.

3. Ask Ann, she may know.

4.I haven’t decided where I am going for holidays. I may go to England.

5.Take the umbrella. It may rain later.

3.Use must, mustn’t , have to , don’t/doesn’t have to

  1. I promised I would be on time. I mustn’t be late.
  2. I’m not working tomorrow, so I don’t have to get up early.
  3. What do I have to do to get a driving license?
  4. I haven’t phoned Ann for ages, I must phone her tonight.
  5. I don’t want anyone to know. You mustn’t tell anyone.
  6. He doesn’t have to wear a suit to work, but he usually does.
  7. We haven’t got much time. We must hurry.

Հասարակագիտություն մայիսի 18-22

Հոգեկանի զարգացումը

XIX դարում հոգեկանի զարգացման շարժիչ ուժերի վերաբերյալ ձևավորել ու զարգացել են երկու իրար հակադիր հոգեբանական ուղղություններ՝ սոցոգենետիկ ևկենսագենետիկ։

Կենսագենետիկ ուղղության ներկայացուցիչները պնդում են, որ հոգեկանի զարգացումը պայմանավորված է բացառապեսկենսաբանական գործոնով՝ ժառանգականությամբ։Նրանց կարծիքով երեխայի մեջ,  ի ծնե գտնվում են ապագա մարդու բոլոր հատկությունները։

Սոցոգենետիկ ուղղության ներկայացուցիչներն էլ կարևորում և առաջին պլան են մղում սոցիալական միջավայրը, մարդկային հասարակությունը՝իր բազմաբնույթ ներգործություններով։Սոցիալական գործոն ասելով հասկանում ենք սոցիոլական միջավայրը, ուսուցումն ու դաստիարակությունը։

Սոցիալական գործոնը լայն առումով այն հասարակությունն է, որտեղ մեծանում է երեխան։Սոցիալական միջավայրի մեջ են ընդգրկվում նաև այդ հասարակության մեջ տիրապետող գաղափարախոսությունը, ավանդույթները, գիտուրյան ու մշակույթի զարգացման ընթացքը, կրոնական ուղղությունները։ Սոցիալական և մշակութային զարգացման մակարդակով էլ պայմանավորվում է տվյալ հասաակության մեջ ընդունված կրթության և դաստիարակության համակարգը;

 Նեղ  առումով սոցիական միջավայր ասելով ամենից առաջ նկատի ենք ունենում երեխայի ընտանիքը և առաջին հերթին ծնողներին, այնուհետև՝ մոտ  հարազատներին, մանկապարտեզի  և դպրոցի դաստիարակներին և ուսուցիչներին։ Տարիքի ավելացմանը  զուգնթաց երեխաների համար որոշակի կարևորություն է ձեռք բերում հասակակիցների խումբը, իսկ դեռահասության և վաղ պատանեկության շրջանում, զանազան սոցիալական խմբերը։

Հայոց պատմության մայիսի 18-22

 Մեսրոպ Մաշտոցը և հայ գրերի գյուտը

Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է Տարոն գավառի Հացեկ կամ Հացեկաց գյուղում 361թ.: Նա երիտասարդ հասակում ստանում է հունական և ասորական փայլուն կրթություն և, գալով Վաղարշապատ, ծառայության է անցնում հայոց արքունիքի դպրատանը: Նախկին զինվորը դառնում է իր ժամանակի ամենաուսյալ մարդը՝ ինքնակրթությամբ հարստացնելով իր գիտելիքները: Նա հոգևորական է ձեռնադրվում և իր աշակերտների հետ գնում քարոզելու Գողթան գավառում (Նախճավան գավառի հարևանությամբ): Շուտով նա համոզվում է, որ, չնայած շուրջ 80-ամյա պաշտոնական կրոն լինելուն, քրիստոնեությունն անհասկանալի է ժողովրդական զանգվածներին, որոնց շրջանում շարունակում էր ուժեղ դիրքեր պահպանել հեթանոսությունը: Բանավոր խոսքը բավարար չէր, անհրաժեշտ էր հայերեն թարգմանել «Աստվածաշունչ»-ը և քրիստոնեական գրականությունը, դրանով իսկ քրիստոնեությունը հասու դարձնելով ամբողջ ժողովրդին: Իսկ դա հնարավոր էր միայն հայոց գրերի ստեղծման դեպքում: Հայոց այբուբենի ստեղծումը, բացի քրիստոնեական դավանանքը քարոզելուց, անհրաժեշտ էր հայոց բազմադարյան բանահյուսության գոհարները, ժողովրդական վեպերն ու երգերը և այլ ստեղծագործություններ գրի առնելու համար:
Քաջ գիտակցելով, որ այդ մեծ գործն իրականացնելու համար անհրաժեշտ է հայոց կաթողիկոսի և թագավորի աջակցությունը, Մաշտոցը, առժամանակ թողնելով քարոզչությունը, վերադառնում է Վաղարշապատ: Այստեղ նա համոզվում է, որ կաթողիկոս Սահակ Պարթևը նույնպես մտածում է հայոց գրեր ստեղծելու մասին: Վռամշապուհ արքայի օգնությամբ նրանք բերել են տալիս այսպես կոչված Դանիելյան հայկական գրերը և շուտով համոզվում, որ դրանք չեն համապատասխանում հայերենի հնչյունական համակարգին: Հայոց գրերը ստեղծելու նպատակով Մեսրոպ Մաշտոցն իր աշակերտների հետ ճանապարհ է ընկնում Ասորիքի Ամիդ, Եդեսիա և Սամոսատ քաղաքները, ուսումնասիրում օտարալեզու մատյանները, խորհրդակցում ասորի և հույն գիտունների հետ և 405թ. ստեղծում հայոց գրերը: Այբուբենի 36 տառերը լիովին արտահայտում էին հայերենի հնչյունական համակարգը: Այբուբենն այնքան կատարյալ էր ստեղծված, որ գործնականում առանց փոփոխության օգտագործվում է մինչև այսօր: Դեռևս Ասորիքում Մաշտոցն ու նրա աշակերտները սկսում են թարգմանել «Աստվածաշնչի» որոշ հատվածներ և վերադառնում հայրենիք:
Մեսրոպ Մաշտոցը մեծ հայրենասեր էր, իսկ նրա կյանքն իսկական սխրագործություն: Երկարատև բեղուն գործունեությունից հետո նա մահացավ 440թ. և թաղվեց Ամատունիների տոհմական կալվածք Օշական գյուղում: Նրա գերեզմանի վրա սկզբում մատուռ, այնուհետև եկեղեցի կառուցվեց, որոնք դարձան ժողովրդի ուխտատեղիներ: Դրանից մի փոքր առաջ իր մահկանացուն էր կնքել նրա հովանավոր ու գործի օգնական կաթողիկոս Սահակ Պարթևը:

«Սասնա ծռեր» էպոս մայիսի 1-20,

Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ էպոսի կատարողական դրսևորումները

Հայ ժողովուրդը դարերի ընթացքում ստեղծել է բազմաթիվ դյութազներ­գություններ, որոնցից առավել նշանակալիցը «Սասունցի Դավիթ» էպոսն է: Փոխանցվելով բերնեբերան՝ այն շրջանառվել է մի քանի անվանումներով՝ «Ջոջանց տուն», այսինքն՝ «Մեծերի տուն», «Ավագների տուն» «Հսկաների տուն»: Այդ քաջաց տոհմին պատկանող կանանցից են ծնվում հերոսների երեք կրտսեր սերունդները:

«Սասունցի Դավիթ» էպոսում չորս սերնդի պատկանող հերոսների կերպարներում ժողովուրդը մարմնավորել է հասարակ ժողովրդի ընդհանուր հայացքները, ովքեր պատերազմ չեն հրահրում, բայց ստիպված են կռվել, որպեսզի պաշտպանեն հայրենի հողն ու ժողովրդին, ովքեր չեն ուզում հեղել ոչ իրենց, ոչ էլ այլոց արյունը:

Այսօր գրանցված է վերոնշյալ էպոսի շուրջ 160 տարբերակ: Դրանք պատմվում են հայերենի տարբեր բարբառներով, որոնց մեծ մասը, զրկված լինելով կենցաղավարման պատմաազգագրական միջավայրից, մոռացության եզրին է: Այս առումով էպոսն այդ բարբառների ու դարձվածքների համար դարձել է գոյատևման միակ միջոցը և օգնում է ներկա սերնդին՝ գնահատել մայրենի լեզվի ամբողջ խորությունն ու հարստությունը: Էպոսը ներշնչման աղբյուր է ժամանակակից արվեստի բոլոր բնագավառների համար: Չկա արվեստի մի ուղղություն, որով ստեղծված չլինեն էպոսի թեմայով ստեղծագործություններ:

Կերպարվեստում առավել հայտնի են Երվանդ Քոչարի և Վարազ Սամվելյանի «Սասունցի Դավիթ» արձանները, Արտաշես Հովսեփյանի բարձրաքանդակը, Էդվարդ Իսաբեկյանի էպոսյան նկարաշարերը, Երվանդ Քոչարի և Հակոբ Կոջոյանի աշխատանքների հիման վրա «Սասնա ծռեր» էպոսի հրատարակությունների պատկերազարդումները և այլն: Էպոսի թեման արտացոլվել ու այսօր էլ արդիական է պետական խորհրդանիշներում` հատկապես դրամների: Դրանց թվում է Սասունցի Դավթի հուշարձանի պատկերով ԽՍՀՄ հուշամետաղադրամը (1959թ.), ՀՀ 10 դրամանոցը, «Սասունցի Դավիթ» արծաթե հուշադրամը:

Մանկական ստեղծագործություններում էպոսյան թեման տարածում գտավ 2004 թվականից: Ներկայումս Մանկական գեղագիտական կենտրոնի պատկերա­սրահում են պահվում «Սասնա ծռեր» խորագրով բատիկա եղանակով, խեցեգործական, գեղանկարչական և այլ մանկական ստեղծագործություններ:

Գրականության ոսկե գանձարանում են Հովհ. Թումանյանի «Սասունցի Դավիթը», Ավետիք Իսահակյանի «Սասմա Մհերը», Նաիրի Զարյանի և Եղիշե Չարենցի «Սասուցի Դավիթը» էպոսյան մշակումները:

Դրամատիկական արվեստում առավել հայտնի է Արշավիր Ղազարյանի «Սասնա Մհեր» դրաման: Երաժշտարվեստում մեծ ճանաչում են ձեռք բերել գուսան Շահենի «Սասունցի Դավիթ» դյուցազներգությունը, Էդգար Հովհաննիսյանի «Սասունցի Դավիթ» օպերա-բալետը, Գևորգ Բուդաղյանի և Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Խանդութ»  երաժշտական կոմպոզիցիան, Արթուր Շահնա­զարյանի «Սասունցի Դավիթ» երաժշտական ասքը:

 Կինոարվեստում էպոսին անդրադարձել են ռեժիսոր Գրիգոր Գյարդուշյանը իր՝ «Ճանապարհ դեպի Սասունցի Դավիթ» ֆիլմով, Արման Մանարյանը` «Սասունցի Դավիթ» մուլտֆիլմով:

Գրահրատարակչության մեջ թեման մշտապես արդիական է: «Սասնա ծռեր», «Սասունցի Դավիթ» Էպոսը հրատարակվել է ոչ միայն հայերեն, այլև աշխարհի տասնյակ լեզուներով:

Կատարողական արվեստում այն հնչել է հայ անվանի վարպետներ Հայրիկ Մուրադյանի, Ժան Էլոյանի, Սուրեն Քոչարյանի, ներկայում` Անդրանիկ Հարությունյանի, «Կարին» ավանդական երգի պարի անսամբլի մենակատար Արտյոմ Ղարիբյանի  և այլոց կատարմամբ

Ռուսերեն մայիսի 11 – 22 հեռավար-առցանց ուսուցու

          Начинаем проект «Проблемы современности».

  • Использование предлогов:

1. У? Около? Вокруг? После? С? С … до? От … до? Вместо? Для? Из? Из-за? Без?

1. У Александра есть друг.
2. Магазин находится около аптеки.
3. Вокруг дома нет цветов.
4. После лекции мы идём домой.
5. С утра до вечера шёл сильный дождь.
6. Вместо экскурсии я поеду на концерт.
7. Я купила книгу для подруги.
8. Откуда вы идёте? Я иду из церква, она с работы.
9. Из-за тебя я опоздал на автобус.
10. Без денег невозможно жить.
11. От Таллина до Тарту 2 часа езды на поезде.

2. Без? Около? Вокруг? Из? До? От? С? Из-за? У? Для? Вместо?

1. Я перевожу текст из словаря.
2. Чай без сахара невкусный.
3. Машина остановилась около дома.
4. Дети бегали вокруг стола.
5. Эти спортсмены приехали из России, Германии, Финляндии, Украини, Кореи, Беларуси.
6. Люди выходят из театра.
7. От Москвы до Санкт-Петербурга 649 километров.
8. С утра до вечера мы работали в библиотеке.
9. Из-за болезни профессора лекции не было.
10. Отпуск нужен для успешной работы.
11. У этой женщины красивый голос.
12. Вместо лекции будет экскурсия по музею.
13. Стол стоит около окна.

Հասարակագիտություն Մայիսի 11 – 15 հեռավար-առցանց ուսուցում

Ղառաբաղյան շարժումը և ԼՂՀ-ի հռչակումը»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

  • Ինչու՞ Խորհրդային Ադրբեջանը 1988 թ․-ին որդեգրեց Սումգայիթում, Կիրովաբադում, Շամխորում և Բաքվում հայերի նկատմամբ բռնություններ և կոտորածներ կազմակերպելու քաղաքականությունը։ Ինչի՞ էր ձգտում դրանով Ադրբեջանը։

Ադրբեջանը ձգտում էր բռնի ուժով հնազանդեցնել Արցախի բնակիչներին, և մաքրել հայերին այդ տարածքից։

  • Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքում հայերի նկատմամբ կատարվող հանցագործությունների նկատմամբ, ինչու՞ էին լուռ ԽՍՀՄ կենտրոնական իշխանությունները։

Ադրբեջանի հետ լավ հարաբերություններն ավելի դուրեկան էին ԽՍՀՄ-ին։

  • Ինչու՞ Ղարաբաղի հայությունը գնաց զինվորագրվելու և զինված պայքարի քաղաքականությանը։ Չկա՞ր այլ ելք։

Ադրբեջանը ռազմական գործողություններ էր անցկացնում  Արցախի դեմ։  Նախկինում փորձեցին ամեն բան օրինական և խաղաղ ճանապարհով լուծել, բայց հաջողության չհասան։

  • Ռազմա-քաղաքական ինչպիսի՞ նշանակություն ուներ Շուշիի ազատագրումը։

Շուշիի ազատագրումը ոչ միայն կարևոր հոգեբանական նշանակություն է ունեցել, այլ նաև՝ ռազմական և ռազմավարական, քանի որ թույլ է տվել դադարեցնել Ստեփանակերտի մշտական հրետակոծությունները, կանխել վերահաս մարդասիրական աղետը և Արցախի բնակչությանը փրկել անխուսափելի ֆիզիկական ոչնչացումից:

  • Ռազմա-քաղաքական ինչպիսի՞ նշանակություն ուներ Լաչինի միջանցքի ազատագրումը։
  • Ի՞նչն է Արցախի համար «Անվտանգության գոտին»։

Անվտանգության գոտի Լեռնային Ղարաբաղի այն շրջանները, որոնք 1921 թ. հուլիսի 5-ի դեկրետով անցել են Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին, սակայն վերջինիս կողմից չեն ներառվել 1923 թ. ստեղծված Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի մեջ: 

  • Ինչու՞ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ղարաբաղի հարցը ձեռք բերեց այլ իրավա-քաղաքական բնույթ։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումով և Ադրբեջանի ու Հայաստանի անկախացումով հակամարտությունն ազգային-ազատագրական շարժման հատկանիշների հետ միասին միջազգային հանրության ընկալումով ձեռք բերեց նոր՝ միջպետական հակամարտության հատկանիշ։

  • Ինչո՞վ են տարբերվում «զինադադարը» և «հաշտությունը»։

Զինադադարը ռազմագործողությունները դադարեցնելու պաշտոնական համաձայնություն է։Հաշտությունը ռազմական գործողությունների վերջնական դադարն է, խնդիրների լուծումը, երբ երկու պետությունները դառնում են ընկեր/բարեկամ։

 

Հայոց պատմություն մայիսի 11 – 15 հեռավար-առցանց ուսուցում

«Հասարակական-քաղաքական հոսանքները»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

  • XIX դարի 50-70-ական թթ․ հայ հասարակական-քաղաքական կյանքում հստակորեն ո՞ր երկու հոսանքները սկսեցին առանձնանալ։

Առանձացել են պահպանողական ու ազատական հոսանքները։

  • Ամփոփ ներկայացրե՛ք հայ պահպանողականների հայացքները և ձգտումները։

Ըստ պահպանողականների՝ հայ ժողովրդի կենսունակության աղբյուրը միջնադարյան ավանդական արժեքային համակարգն է։ Առաջնային խնդիր էին համարում հայկական միապետական համակարգի վերականգնումը, Հայոց եկեղեցու և հայ նահապետական ընտանիքի բարոյական նկարագրի, գրաբարյան հայերենի պահպանումը։ Նրանք ձգտում էին եկեղեցու և դպրոցի միջոցով ազգի համար կրթված անհատներ պատրաստել։

  • Ներկայացրե՛ք մի քանի հայտնի հայ պահպանողականների։

Ճանաչված են Գաբրիել վարդապետ Այվազովսկին, Մարկոս Աղաբեկյանը,  Ս. Պալասանյանը, Ա. Երիցյանը, գրող Ծերենցը և ուրիշներ։

  • Ներկայացրե՛ք հայ արմատական պահպանողականների ձգտումները։

Նրանք ձգտում էին գրաբարի պահպանմանը։

  • Ըստ ձեզ, ինչու՞ էին հայ պահպանողականները, հայ ազատականների հայ հասարակությունը «եվրոպականացնելու» ձգտումները համարում վնասակար։

 

  • Ամփոփ ներկայացրե՛ք հայ ազատականների հայացքները և ձգտումները։

Հայ ազատականները ձգտում էին հայության հասարակական ու մշակութային կյանքը եվրոպականացնելու, ավանդական դպրոցը, եկեղեցին բարեփոխելու։ Նրանք պնդում էին հրաժարվել գրաբարից և անցնել աշխարհաբարին։

  • Ինչու՞ էին հայ ազատականները ձգտում եկեղեցու ազատականացմանը։

Ձգտում էին վորովհետև հենց եկեղեցին էր նահապետական բարքերն ու բարոյականություն կրող հաստատությունը։

  • Ըստ ազատականների, ի՞նչ է նշանակում «ազգի ինքնորոշում» եզրույթը։

Ազգի ինքնորոշումը ազգի, իր սեփական կամքով, ապագան կերտելու հարցն էր։

  • Ներկայացրե՛ք Ստեփանոս Նազարյանցի հայացքները։

Նա պաշտպանում էր մշակութային ինքնավարության գաղափարը, հատկապես կարևորում էր առաջադիմական դպրոցի ու լուսավորության նշանակությունը։

  • Ներկացացրե՛ք Ստեփան Ոսկանյանի, Գրիգոր Օտյանի և Նահապետ Ռուսինյանի հայացքները։

Սուլթանական բռնատիրության պայմաններում նրանք պոլսահայ վերնախավից և թուրքական իշխանություններից պահանջում էին արևմտահայությանը շնորհել համընդհանուր ընտրական իրավունք, որին հասնելու համար նրանք ծավալեցին սահմանադրական շարժում։

  • Ի՞նչ մեթոդով էին պայքարում Հարություն Սվաճյանը և Հակոբ Պարոնյանը հայ հասարակության մեջ առկա արատավոր երևույթների դեմ։

Նրանք ծաղրուծանակի էին ենթարկում ազգի շահերի կեղծ պաշտպաններին, սուլթանական իշխանության կամակատար հայ մեծահարուստ ամիրայական դասին, ազգային կյանքի կազմակերպման գործում պահանջում էին արևմտահայության լայն խավերի մասնակցություն։

  • Ներկայացրե՛ք այս շրջանի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի այլ ազատական գործիչներին և նրանց գործունեությունը։

Միքայել Նալբանդյանը հանդես էր գալիս հայ ազգային արժեքները եվրոպական արժեքային համակարգին համահունչ դարձնելու և զարգացնելու գաղափարներով։

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․ Ինչու՞ էր հայության համար այսքան դժվար ժամանակաշրջանում հայ հասարակությունը բաժանվել մի քանի հոսանքների և արդյո՞ք դա ճիշտ էր։

 

Создайте веб-сайт на WordPress.com
Начало работы